Kazakistan-Belarus Gümrük Birliği

Rusya Federasyonu, Belarus ve Kazakistan arasında 1 Ocak 2010 tarihinden itibaren Gümrük Birliği uygulanacaktır. Bu üç ülke, 1 Temmuz 2010 tarihinden itibaren ortak Gümrük Kodu’na geçmeyi planlamaktadırlar.
İncelenmesinden de görüleceği üzere, söz konusu tablolarda, ortak gümrük tarifelerinin genellikle %5, %10 ve %15-20 aralığında olduğu görülmektedir. Hassas ürünlerin ise genellikle et, balık, süt ve süt ürünleri, bazı sebze-meyveler, palm yağı, ayçiçek yağı, hindistan cevizi yağı gibi yenilebilir yağlar, şeker pancarı, meyve suları, bazı petrol ürünleri, çeşitli kimyasallar, bazı tekstil ürünleri, bazı demir çelik ürünleri, bazı makineler ve çeşitli otomotiv ürünlerinde yoğunlaştığı görülmektedir.

Ortak gümrük tarifelerinin belirlenmesinde ise genelde Rusya Federasyonunun gümrük tarifeleri esas alınmış olup, Belarus’un mevcut tarifelerinin %75’i aynı kalmış, %7’sinde indirim olmuş, %18’inde artış kaydedilmiştir. Kazakistan’ın mevcut tarifelerinin %45’i sabit kalmış, %45’i artmış, %10’unda düşüş yaşanmıştır. Rusya Federasyonunun ise mevcut tarifelerinin %82’si sabit kalmış, %14’ü düşmüş sadece %4’lük bir bölümünde artış yaşanmıştır.

Ortak gümrük tarifelerine geçişin ardından, Belarus’un mevcut tarifelerinde artış kaydedilen ürünler, bazı et ürünleri, hazır konserve etler, bazı metal ürünleri ve binek otomobiller olmuş, düşüş yaşanan ürünler ise giyim ürünleri, halılar, deri ürünleri, ayakkabı, elektrikli makine ve teçhizat ve ilaç hammaddesi olmuştur. Kazakistan’ın mevcut tarifelerinde artış kaydedilen ürünler, binek otomobiller dahil ulaştırma ekipmanı, kereste, soğutma teçhizatı, ilaç ürünleri, beyaz eşya, giyim ve ayakkabı ürünleri olmuş, düşüş yaşanan ürünler ise bazı tarım ürünleri, deri, tıp ve optik ürünler ve cihazlar,  Rusya’nın mevcut tarifelerinde artış kaydedilen ürünler ise, koyun eti, hazır et konserve ürünleri, maya, gyim ürünlerine ait bazı aksesuarlar, düşüş yaşanan ürünler ise konsantre meyve suları, çocuk yiyecekleri, bazı fotoğrafçılık ürünleri, yün ve kumaşlar, ilaç hammaddesi, ayakkabı malzemeleri, bazı elektrik teçhizatı olmuştur.

RF, Kazakistan ve Belarus arasında yapılan ve 1 Ocak 2010 tarihinde yürürlüğe girecek olan Gümrük Birliğine göre, Gümrük koduna ilişkin mevzuat düzenlemelerinin 2010 Ocak-Mayıs arasında yapılması ve 1 Temmuz 2010 tarihinde Gümrük Koduna geçiş yapılması planlanmaktadır.

RF, Kazakistan ve Belarus arasında yapılan ve 1 Ocak 2010 tarihinde yürürlüğe girecek olan Gümrük Birliğinin en üst organı, Devlet ve Hükümet Başkanları düzeyinde olup, Gümrük Birliğinin stratejisi ve geleceği gibi vizyonel konuların ele alındığı bir platform olacak ve buradaki kararlar oybirliği ile alınacaktır. Gümrük Birliğinin işleyişi ve esasen ana organı Hükümet Başkan Yardımcıları başkanlığındaki bir denetim organı eliyle yürütülecek olup, buradaki kararlar ya oybirliği ile ya da 2/3 çoğunluk ile alınacaktır. Oy dağılımı ise %57 RF, %21,5 Kazakistan ve %21,5 Belarus olarak dağıtılmıştır.

Gümrük Birliğinin ardından, tarife-dışı engeller olarak, güvenlik, çevre ve sağlık gibi nedenlerle Gümrük Birliği sınırından geçişi yasak olan (ozon tabakasına zararı olan ürünler, tehlikeli atıklar, bitki korunmasına ilişkin Stockholm Konvansiyonu kapsamındaki ürünler, silahlar, atık kağıt ürünleri) veya kısıtlama içinde olan (bazı ilaçlar, kimyasallar vb.) klasik ürün gruplarının yanı sıra, Belarus’tan gübreler ve petrol ve petrol ürünlerinin ihracatında izin belgesi gerekmekte, hurda metal ihracatında da miktar kısıtlaması uygulanmaktadır. Gümrük Birliğinde Rus menşeli doğal gaz ve LPG’nin üçüncü ülkelere ihracatında tamamen RF mevzuatı uygulanacaktır.  Aynı şekilde, Belarus menşeli gübrelerin GB sınırları dışına (üçüncü ülkeye) ihracatında da Belarus mevzuatı uygulanacaktır. Balık, alkollü içki ve tütün ürünlerinin Belarus’a ithalatında da Belarus mevzuatı uygulanacaktır.

Et ürünlerine uygulanacak olan tarife kontenjanı da, Gümrük Birliğinin ardından ortak hale gelecek ve tarife kontenjanı Gümrük Birliği Komisyonunun kararı ile belirlenecektir.

Öte yandan, RF, Kazakistan ve Belarus arasında gerçekleştirilen Gümrük Birliğinin önemli amaçlarından birisi de sertifikasyonlar ve standartlar alanında da ortak bir sistem geliştirmektir.

Bununla birlikte, RF Ekonomik Kalkınma Bakanlığı yetkilileri ile yapılan şifahi görüşmelerde, Rus yetkililer, ortak gümrük koduna geçiş tarihi olan 1 Temmuz 2010 tarihine kadar sertifikasyon sistematiğinin ülkeler bazında aynı kalacağını belirtmişlerdir.

Konuya ilişkin olarak Gümrük Birliği kapsamında üç ülkenin yetkilileri arasında yapılan çalışmalarda, esasen ortak bir sertifika sistemine geçiş veya üç ülkenin ayrı ayrı uyguladığı sertifikaların diğer üye ülkelerce de kabulü yönünde çalışmalar üzerinde yoğunlaşılmaktadır. Esasen, RF’ye yönelik yaş meyve-sebze ihracatı veya beyaz et ihracatı sistematiği 1 Temmuz 2010 tarihine kadar aynı kalacak ve diğer ülkelere bu aşamada teşmil etmeyecektir. (Şu an için özellikle veterinerlik kuruluşları arasında ortak bir sisteme / seritifikasyona geçilene kadar Kazakistan’ın uyguladığı yasak aynı kalacak, RF’ye yönelik yaş meyve sebze ihracatındaki kurallar bu ülkeyi bağlayacaktır.)

Öte yandan, sistemin tam işleyişe geçmesinin ardından, Gümrük Birliği kapsamında, RF’de yerleşik herhangi bir Türk firması, ithalatını RF gümrüklerinde gerçekleştirmiş olduğu ve/veya RF’de ürettiği herhangi bir ürünü (e-posta ile gönderilen listelerdeki hassas ürünler veya tarife kontenjanı gereken ürünler saklı kalmak kaydıyla) fatura, sevk irsaliyesi ve satış sözleşmesi belgeleri ile birlikte, Belarus veya Kazakistan’a da gümrüksüz sevk edebilecektir.

Diğer taraftan, Müşavirliğimizce yapılan değerlendirmeler sonucunda, en az 1 Temmuz 2010 tarihine kadar, bu üç ülkenin sınırlarında pratikten kaynaklanan sıkıntılar yaşanabileceği değerlendirilmektedir.

RF-Kazakistan-Belarus Gumruk Birligi Son Gelismeler

Ortak gümrük tarifelerinini genellikle %5, %10 ve %15-20 aralığında olduğu görülmektedir. Hassas ürünlerin ise genellikle et, balık, süt ve süt ürünleri, bazı sebze-meyveler, palm yağı, ayçiçek yağı, hindistan cevizi yağı gibi yenilebilir yağlar, şeker pancarı, meyve suları, bazı petrol ürünleri, çeşitli kimyasallar, bazı tekstil ürünleri, bazı demir çelik ürünleri, bazı makineler ve çeşitli otomotiv ürünlerinde yoğunlaştığı görülmektedir.

Ortak gümrük tarifelerinin belirlenmesinde ise genelde Rusya Federasyonunun gümrük tarifeleri esas alınmış olup, Belarus’un mevcut tarifelerinin %75’i aynı kalmış, %7’sinde indirim olmuş, %18’inde artış kaydedilmiştir. Kazakistan’ın mevcut tarifelerinin %45’i sabit kalmış, %45’i artmış, %10’unda düşüş yaşanmıştır. Rusya Federasyonunun ise mevcut tarifelerinin %82’si sabit kalmış, %14’ü düşmüş sadece %4’lük bir bölümünde artış yaşanmıştır.

Ortak gümrük tarifelerine geçişin ardından, Belarus’un mevcut tarifelerinde artış kaydedilen ürünler, bazı et ürünleri, hazır konserve etler, bazı metal ürünleri ve binek otomobiller olmuş, düşüş yaşanan ürünler ise giyim ürünleri, halılar, deri ürünleri, ayakkabı, elektrikli makine ve teçhizat ve ilaç hammaddesi olmuştur.

Kazakistan’ın mevcut tarifelerinde artış kaydedilen ürünler, binek otomobiller dahil ulaştırma ekipmanı, kereste, soğutma teçhizatı, ilaç ürünleri, beyaz eşya, giyim ve ayakkabı ürünleri olmuş, düşüş yaşanan ürünler ise bazı tarım ürünleri, deri, tıp ve optik ürünler ve cihazlar,  Rusya’nın mevcut tarifelerinde artış kaydedilen ürünler ise, koyun eti, hazır et konserve ürünleri, maya, gyim ürünlerine ait bazı aksesuarlar, düşüş yaşanan ürünler ise konsantre meyve suları, çocuk yiyecekleri, bazı fotoğrafçılık ürünleri, yün ve kumaşlar, ilaç hammaddesi, ayakkabı malzemeleri, bazı elektrik teçhizatı olmuştur.

RF, Kazakistan ve Belarus arasında yapılan ve 1 Ocak 2010 tarihinde yürürlüğe girecek olan Gümrük Birliğine göre, Gümrük koduna ilişkin mevzuat düzenlemelerinin 2010 Ocak-Mayıs arasında yapılması ve 1 Temmuz 2010 tarihinde Gümrük Koduna geçiş yapılması planlanmaktadır.

RF, Kazakistan ve Belarus arasında yapılan ve 1 Ocak 2010 tarihinde yürürlüğe girecek olan Gümrük Birliğinin en üst organı, Devlet ve Hükümet Başkanları düzeyinde olup, Gümrük Birliğinin stratejisi ve geleceği gibi vizyonel konuların ele alındığı bir platform olacak ve buradaki kararlar oybirliği ile alınacaktır. Gümrük Birliğinin işleyişi ve esasen ana organı Hükümet Başkan Yardımcıları başkanlığındaki bir denetim organı eliyle yürütülecek olup, buradaki kararlar ya oybirliği ile ya da 2/3 çoğunluk ile alınacaktır. Oy dağılımı ise %57 RF, %21,5 Kazakistan ve %21,5 Belarus olarak dağıtılmıştır.

Gümrük Birliğinin ardından, tarife-dışı engeller olarak, güvenlik, çevre ve sağlık gibi nedenlerle Gümrük Birliği sınırından geçişi yasak olan (ozon tabakasına zararı olan ürünler, tehlikeli atıklar, bitki korunmasına ilişkin Stockholm Konvansiyonu kapsamındaki ürünler, silahlar, atık kağıt ürünleri) veya kısıtlama içinde olan (bazı ilaçlar, kimyasallar vb.) klasik ürün gruplarının yanısıra, Belarus’tan gübreler ve petrol ve petrol ürünlerinin ihracatında izin belgesi gerekmekte, hurda metal ihracatında da miktar kısıtlaması uygulanmaktadır. Gümrük Birliğinde Rus menşeli doğal gaz ve LPG’nin üçüncü ülkelere ihracatında tamamen RF mevzuatı uygulanacaktır.
Aynı şekilde, Belarus menşeli gübrelerin GB sınırları dışına (üçüncü ülkeye) ihracatında da Belarus mevzuatı uygulanacaktır. Balık, alkollü içki ve tütün ürünlerinin Belarus’a ithalatında da Belarus mevzuatı uygulanacaktır.

Et ürünlerine uygulanacak olan tarife kontenjanı da, Gümrük Birliğinin ardından ortak hale gelecek ve tarife kontenjanı Gümrük Birliği Komisyonunun kararı ile belirlenecektir.

Öte yandan, RF, Kazakistan ve Belarus arasında gerçekleştirilen Gümrük Birliğinin önemli amaçlarından birisi de sertifikasyonlar ve standartlar alanında da ortak bir sistem geliştirmektir. Bununla birlikte, RF Ekonomik Kalkınma Bakanlığı yetkilileri ile yapılan şifahi görüşmelerde, Rus yetkililer, ortak gümrük koduna geçiş tarihi olan 1 Temmuz 2010 tarihine kadar sertifikasyon sistematiğinin ülkeler bazında aynı kalacağını belirtmişlerdir.
Konuya ilişkin olarak Gümrük Birliği kapsamında üç ülkenin yetkilileri arasında yapılan çalışmalarda, esasen ortak bir sertifika sistemine geçiş veya üç ülkenin ayrı ayrı uyguladığı sertifikaların diğer üye ülkelerce de kabulü yönünde çalışmalar üzerinde yoğunlaşılmaktadır.

RF’ye yönelik yaş meyve-sebze ihracatı veya beyaz et ihracatı sistematiği 1 Temmuz 2010 tarihine kadar aynı kalacak ve diğer ülkelere bu aşamada teşmil etmeyecektir. (Şu an için özellikle veterinerlik kuruluşları arasında ortak bir sisteme / seritifikasyona geçilene kadar Kazakistan’ın uyguladığı yasak aynı kalacak, RF’ye yönelik yaş meyve sebze ihracatındaki kurallar bu ülkeyi bağlayacaktır.)

Öte yandan, sistemin tam işleyişe geçmesinin ardından, Gümrük Birliği kapsamında, RF’de yerleşik herhangi bir Türk firması, ithalatını RF gümrüklerinde gerçekleştirmiş olduğu ve/veya RF’de ürettiği herhangi bir ürünü (hassas ürünler veya tarife kontenjanı gereken ürünler saklı kalmak kaydıyla) fatura, sevk irsaliyesi ve satış sözleşmesi belgeleri ile birlikte, Belarus veya Kazakistan’a da gümrüksüz sevk edebilecektir.

Müşavirliğimizce yapılan değerlendirmeler sonucunda, en az 1 Temmuz 2010 tarihine kadar, bu üç ülkenin sınırlarında pratikten kaynaklanan sıkıntılar yaşanabileceği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan, The Moscow Times gazetesinin 16 Nisan 2010 tarihli sayısında yer alan Rusya-Beyaz Rusya ve Kazakistan arasında imzalanan Gümrük Birliği ve DTÖ’ye giriş ile ilgili Makale aşağıda sunulmaktadır.

Yazıda özetle, RF başbakan Birinci Yardımcısı Igor Shuvalov’un Rusya’nın DTÖ’ye Gümrük Birliği üyesi ülkelerle birlikte girme planından vazgeçebileceğini, bunun taktiksel bir değişiklik olacağını söylediği belirtilmektedir.

1993 yılından beri DTÖ’ye katılma görüşmelerinde bulunan Rusya’nın Örgüte üye olmayan tek büyük ekonomi olduğu belirtilen yazıda, Başbakan Putin’in Haziran ayında üye ülkelerle birlikte hareket edileceğini belirttiği, ancak daha sonra hem Putin’in hem de Medvedev’in hangi yol uygunsa o şekilde hareket edileceğini belirttiğine vurgu yapılmaktaıdr.

Uzmanların birlikte katılmaya baştan beri şüpheci baktıkları belirtilen yazıda,  çünkü bunun Örgütün kurallarına aykırı olduğu ifade edilmektedir.

Öte yandan yazıda devamla, Igor Shuvalov’un Rusya’nın bu yılın ikinci yarısından itibaren gümrük vergilerinin DTÖ’nün istediği seviyelere indirilmeye başlayacağını, buna daha önce başlamanın çok zor, hatta imkansız olduğunu, bunu Rus toplumuna açıklamanın kolay olmayacağını söylediği ifade edilmektedir.
Öte yandan, bahsekonu Gümrük Birliği ve üçüncü ülkelere yönelik ortak gümrük tarifesi uygulaması 1 Ocak 2010 tarihi itibariyle yürürlüğe girmiş olup, ilk yapılan görüşmeler-toplantılar ve değerlendirmeler çerçevesinde birliğin kurallarını derleyecek olan Ortak Gümrük Kanununun da 1 Temmuz 2010 tarihi itibariyle yürürlüğe girmesi beklenmekte idi.

Bununla birlikte, Gümrük Birliği uygulamasının ilk altı ayında elde edilen sonuçlar ve üç ülke arasında gerçekleştirilen müzakereler neticesinde, Ortak Gümrük Kanununun uygualnmaya başlamasının ileri bir tarihe ertelenmesi gerektiği hususu ortaya çıkmıştır.

Bu konuda, “The Moscow Times”da yer alan 24/05/2010 tarihli makalede, RF Başbakanı Sn. Putin’in 1 Temmuz 2010 tarihinde bahsekonu düzenlemenin hayata geçemeyeceğini açıkladığı belirtilmekte olup, özetle üç ülkenin çıkarlarının bazı ürün gruplarında yapılan düzenlemeler kapsamında örtüşmediği ifade edilmektedir.

Ayrıca, konuyla ilgili RF’nin önde gelen gazetelerinden olan Vedomosti’de de üç ülkenin Başbakanlarının en son müzakerelerinde, iç pazarlara ilişkin fikir ayrılıklarını aşamadıkları belirtilmekte, RF’nin otomotiv ve havacılık sektöründeki avantajlarından taviz vermediği, Belarus’un ise Rusya’dan satın aldığı petrolün fiyatında ciddi indirim talep ettiği ifade edilmekte ve zirve sonrasında RF Başbakanı Sn. Putin’in bazı ürünlerin gümrüklerden geçişi ile ilgili mutabakata varılamadığını, Rusya için en kritik konunun otomotiv sektörü olduğunu, Gümrük Birliği’nin şartları değişmezse, krizden büyük darbe yiyen otomotiv sektörünün ciddi zarar görebileceğini ifade ettiği kaydedilmektedir.

Ayrıca, esasen, RF tarafının resmi söyleminin DTÖ üyeliğinin desteklendiği yönünde olmasına rağmen, ülkenin esas dış ticaret politikasının BDT coğrafyasında bulunan ülkeler ile ilk etapta ticari ve ekonomik bağların geliştirilmesi yönünde olduğu anlaşılmaktadır.

Bu konuda, ülkenin ileri gelen Üniversitelerinin (Moskova Devlet Üniversitesi-MGU, Moskova Uluslararası İlişkiler Enstitüsü-MGIMO) öğretim görevlileri arasında da bir fikir birliği bulunmamaktadır. Ülkenin bu konudaki (ticaret-ekonomi) entellektüellerinin birçoğu, RF’nin ilk etapta kendi coğrafyası ile ikili ve bölgesel ilişkilerini geliştirmesinin DTÖ üyeliğinden daha öncelikli olduğunu savunmaktadır. Bu husus, esasen RF Hükümetinin de özellikle DTÖ müzakerelerinin hızlandırılması konusundaki “isteksiz” tavrı ile de bir nevi doğrulanmaktadır.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logo

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter picture

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook photo

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ photo

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s